R.I.P. Jean Warland

Jean Warland 04
1926 - 2015

Begin van de jaren negentig waren er in ons land nauwelijks jazzliefhebbers die zich nog de naam Jean Warland herinnerden. In 1992, het jaar dat de Belgische bassist als gepensioneerde de WDR Big Band in Keulen verliet, zou dat veranderen. Want de actieve zestiger achtte de tijd gekomen om zich met het enthousiasme van een tiener, maar met de bagage van een ervaren jazz- en studiomuzikant, in het jazzleven te storten. Het begon met de groep Sax No End in 1993.

Jean Warland, geboren als Jean Vandenheuvel in Brussel op 23/10/1926, begint net als die andere Brusselse ket, Jean Thielemans, als klein "manneke" op accordeon. De contrabas kwam er later eerder toevallig. Daar zegt hij het volgende over in een interview met Patrick Bivort in Jazzzmozaïek 4/2009:

Jean Warland 05

Wanneer ben je contrabas gaan spelen?
"In 1945. Dat was bij een andere bepalende ontmoeting met Henry Bockstael en zijn groep Toto-Al-Stale & His Louisiana Quintet. Hij engageerde me gedurende drie maanden in het seizoen in het hotel des Nations op de dijk van Knokke. Het was de eerste keer dat ik de zee zag en ook de contrabas ontdekte, want hij wou niet dat ik accordeon speelde. Dankzij mijn kennis van de standardakkoorden en het spelen van de basnoten met mijn linkerhand op accordeon lukte het me om me te behelpen met de contrabas. Na dat seizoen in Knokke wist ik met de goede raad van muzikanten zoals Emile Letellier en Léon D’Outreligne hoe ik met de contrabas moest omgaan. Ik maakte enorme vooruitgang door mijn contacten met die geroutineerde spelers. En zij hadden mij en andere jonge muzikanten nodig, want iedereen had kans, er was zoveel te doen. Er waren voortdurend concerten, galabals, tournees. Er was de club La Rose Noire in de kleine Beenhouwersstraat in Brussel die jonge musici zoals ik uitnodigde naast de grote namen. Daar heb ik Jack Sels, Jacques Pelzer, Roger Vanhaverbeke, Jacques Carpentier en vele anderen ontmoet.
In 1950 ben ik getrouwd maar had geen appartement. Wij logeerden bij een vriend, de pianist Robert Derijcke. Tot ik gevraagd werd om gedurende drie maanden in Nederland te toeren. Die kans heb ik gegrepen en zo leerde ik het orkest van Roland Corvelin kennen. We speelden slechte gedrukte arrangementen en de sfeer was niet al te best in dat orkest. Een week voor het einde van de concerten, in Rotterdam, sprong een snaar van mijn instrument. Corvelin zei daarop: “ik hoop dat je een nieuwe snaar gaat kopen”, waarop ik hem antwoordde: “natuurlijk” maar bij mezelf dacht “nooit van mijn leven”, want we konden het amper met elkaar vinden, en zo’n snaar was niet goedkoop. Twee dagen later sprong weer een snaar die ik niet verving want de akkoorden die het orkest speelde waren zo eenvoudig dat het niet de moeite loonde nieuwe snaren aan te kopen. Twee jaar later, terug in Brussel, kreeg ik een postkaart met de afbeelding van het cabaret Le Boeuf sur le Toit van Jean Omer. Die kaart was gesigneerd Jean Robert, een tenorsaxofonist waar ik hoog mee opliep. Hij vroeg me bij hem langs te komen voor een engagement van een jaar dat misschien wel verlengd kon worden tot aan mijn pensioen. “Ik heb veel goeds over jou gehoord”, begon hij, “het schijnt dat je goed noten kan lezen. Hier is een contract van 400 frank per dag, de sociale lasten en je kostuum worden geregeld.
Maar ze hebben me iets over jou verteld dat ik moeilijk kan geloven. Twee jaargeleden zou je met een contrabas met twee snaren je contract hebben beëindigd. Is dat waar?’ Waarop ik alleen maar ja kon antwoorden en beschaamd rood kleurde. Maar na mijn uitleg lachte hij en voegde eraan toe: “Hier mag je gerust op twee snaren spelen maar als je in de fout gaat, ben je ontslagen.” Van dan af beging ik geen fout meer. Daar heb ik ook het meest bijgeleerd."

Jean Warland Roger Van Haverbeke
met Roger Vanhaverbeke

In 1948 speelt hij met het Bill Alexandre Septet in Le Boeuf Sur Le Toit in Brussel. Volgens het Britse muziekblad Melody Maker was dit de eerste Europese formatie die bebop speelde. Met pianist Francis Coppieters en drummer John Ward vormt hij het toenmalige kwartett van Toots Thielemans (o.a. Parijs Salle Pleyel, het Charlie Parker Festival 1949). Hij maakt ook deel uit van de orkesten van Jean Omer, Fud Candrix, Francis Bay, Jean Robert, Gus Deloof, Bobby Naret, Jack Sels en Stan Brenders. In de jaren vijftig is hij een veel gevraagd studiomuzikant. Hij is terug te vinden op platen van o.m. Leo Souris, Michel Legrand, Stéphane Grappelli en jazzgitarist (later zanger/acteur) Sacha Distel.

Het was de tijd dat Parijs de muziekstad bij uitstek was, waar niet alleen het chanson en variété hoogdagen beleefden, maar ook de jazz! De befaamde Franse orkestleider Jacques Hélian importeerde in zijn bekende variétéorkest de beste muzikanten uit Europa en notoire Amerikaanse jazzspelers als drummer Kenny Clarke. Met Clarke's Sextet concerteert hij en neemt hij opp (Charles Cros Prijs en Jazz Hot Trofee).
Met Kenny Clarke vormt Jean daar lange tijd (1956-1958) de ritmetandem van het orkest, waar ook Belgen als vibrafonist Sadi en de trompettisten Edmond Harnie en Jeannot Morales een vaste stek hadden.

Tijdens de periode die hij in Parijs doorbracht, speelde Warland in zijn vrije tijd met Amerikaanse grootheden als Lee Morgan, J.J. Johnson, Lucky Thompson, Allen Eager, Henri Renaud en Billy Byers. Later verlaat hij Parijs voor het bruisende leven aan de Côte d'Azur, waar hij speelt in het orkest van Aimé Barelli (1958-1959) met o.a. de broers Gerry en Ack Van Rooyen, trombonist Nat Peck, pianist Francy Boland en opnieuw Sadi en Edmond Harnie. In 1958 staat hij samen met Pierre Michelot in Down Beat op de tiende plaats in de "new star category). Dit was te wijten aan de opname van "Kenny Clarke Sextet Play's The Music Of André Hodeir".

Francy Boland Jean Warland Don Byas
met Francis Boland en Don Byas

Na opnamen en een wereldtournee met Catherina Valente wordt hij in 1962 door Werner Muller aangetrokken voor de RIAS-Big Band. RIAS staat voor Radio In American Sector, de toenmalige Amerikaanse radiozender in Berlijn. In 1967 verhuist hij naar Keulen, waar hij in dienst treedt van de WDR (West Deutsche Rundfunk) en lid wordt van het radio-orkest tot aan zijn pensionering in 1992. Daar leert hij producer Gigi Campi kennen en hij neemt deel aan concerten en opnamen van een van de beste big bands uit de jazzhistorie, de Kenny Clarke/Francy Boland Big Band, die het kruim van de Europese en in Europa residerende Amerikaanse jazzmuzikanten verenigde. Boland, een pianist uit Namen, had zich opgewerkt tot een arrangeur van wereldniveau en bewerkte alle stukken, in grote mate ook eigen composities, voor deze band. Hier vond Jean zijn oude makker Kenny Clarke weer. Ook in kleine formatie werkt hij met Boland en Clarke verder met gasten als Don Byas, Sadi, Ronnie Scott, Johnny Griffin, Tony Coe en Eddie "Lockjaw" Davis. En dan zijn er nog Dizzy Gillespie en Mike Longo, met wie Waerland enkele concerten speelt.

Jean Warland 06

In de loop der jaren kon de WDR, niet gehinderd door enige financiële beperking, voor zijn big band zowat de beste musici uit Europa en Amerika een vaste baan aanbieden, zodat dit orkest, naast de Deense Radio Big Band, uitgroeide tot het beste Europese radio-orkest. De WDR Big Band had de gewoonte te werken met de beste arrangeurs en bekende gastsolisten. Zo speelde Jean met o.m. Bob Brookmeyer, Manny Albam, Terry Gibbs, Bill Holman, Buddy De Franco, Phil Woods, Sal Nistico, Al Cohn, Benny Bailey, Carmen McRae, Milt Jackson, Cedar Walton en Hank Jones. Door het feit dat het orkest ook gastdrummers inhuurde, heeft Warlant het geluk gehad te kunnen werken met de internationale vermaarde Grady Tate, Mel Lewis, Adam Nussbaum, Jeff Hamilton, John van Holen, John Riley, Louie Bellson, Terry Clarke en Dennis Mackrell.

Maar Keulen is niet zo ver van Brussel en ook in België is hij af en toe te horen met Mary Kay, Nathalie Loriers, Sadi, Michel Herr, Richard Rousselet, Toots Thielemans, Felix Simtaine, Jeanfrançois Prins, Al Goyens en het toenmalige BRT-jazzorkest. Zijn composities werden gespeeld door o.a. ACT Big Band.

Jean Warland Fabrice Alleman
met Fabrice Alleman

Begin 1993 begint Jean een nieuwe carrière. Naast bassist en arrangeur wordt hij orkestleider en gaat hij een nieuwe uitdaging aan: jonge muzikanten in de praktijk vertrouwd maken met de jazzmuziek en de knepen van het vak. In 1992 leidde een schnabbel met trompettist Richard Rousselet tot een after-hours jamsession met enkele jonge saxofonisten (o.a. Bo Van Der Werf, Jeroen Van Herzeele, Ben Sluijs). Warlands bewondering voor zijn muzikale vriend Francy Boland en diens unieke manier van schrijven voor een saxofoonsectie, deed bij hem het idee rijpen iets te doen met het oeuvre van Boland en hij zette zich aan het werk. Met de hulp van trompettist Richard Rousselet werd in januari 1993 een groep van vijf jonge saxofonisten, een driemans ritmesectie en Rousselet zelf, als muzikaal tegengewicht voor het jonge saxofoongeweld, samengesteld. Sax No End, de meest bekende compositie van Boland werd de naam van de groep. Het repertoire breidde snel uit met werk van andere bekendfe componisten en van Warland zelf. De maidentrip had plaats in De Werf Brugge in juni 1993 en Jazz Middelheim 1993 bracht een ware triomf. Jean was weer in de picture en hoe! Niet alleen voor de toenmalige BRTN, maar ook voor de Nederlandse radio (TROS-Sesjun) en de WDR werd er geconcerteerd met deze groep die overal op bijval kon rekenen. In zijn thuisbasis Keulen, formeerde Jean een gelijkaardige formatie: Sax Port, met jonge Duitse saxofonisten.
Op Jazz Middelheim 1997 leidde Warland het BJO (Brussels Jazz Orchestra) in een indrukwekkende hommage aan Francy Boland. Een jaar later ontving hij de prijs van de jury van de Belgische "Djangos d'Or" voor zijn carrière. In '99, concentreert hij zich op tributes aan Duke Ellington met Sax Port en Take A Train Sextet.

Jean Warland 02

In 2005, wordt Jean door Jazz Middelheim gevraagd om werk te schrijven voor een band met 12 contrabassen, het Jean Warland Bass Orchestra. Zijn arrangementen van jazz classics worden gespeeld in de Antwerpse deSingel door een internationaal gezelschap van contrabassisten, sommige uit de klassieke wereld (arco) en andere uit de jazzscène (pizzicato, o.a. Jean zelf, Bas Cooymans en Bart De Nolf). Jan De Haas streelde de drums met zijn brushes. Het publiek stond versteld door het kleurenpalet van het ensemble.

aan het einde van zijn publieke muzikale activiteiten werkte hij frequent met Fabrice Alleman in duo, in quartet (met Michel Herr en Laurent mercier) en als sideman met het Robert Jeanne Quartet (cd).

Jean Warland 01

Jean WARLAND stelde ook zijn memoires te boek (vooral in het Frans): "Bass Hits".

Jean WARLAND overleed na een slepende ziekte bij hem thuis nabij Keulen.

Foto's: Jos L. Knaepen

Bronnen:

http://www.jazzinbelgium.com/person/jean.warland

Jazz'halo, Tweede jaargang, nummer 3, 09/1998 (auteur Luc De Baets)

 


Logo

 

Upcoming

No current events.

 

clemenscom logofp

 

WerfrecordsLogo-300
werf-algemeen
vkh logo zwart


Special thanks to our photographers:

Henning Bolte
Cedric Craps
Christian Deblanc

Koen Deleu

Ferdinand Dupuis-Panther
Anne Fishburn

Stefe Jiroflée
Jos L. Knaepen
Jacky Lepage

Nina Contini Melis
Arnold Reyngoudt
Willy Schuyten
Frank Tafuri
Jean-Pierre Tillaert
Guy van de Poel
Cees van de Ven
Marie-Anne Ver Eecke

Jan Vernieuwe

and to our writers:

 

Henning Bolte
Ferdinand Dupuis-Panther
Paul Godderis
Jean-Pierre Goffin
Claude Loxhay
Herman te Loo
Iwein Van Malderen